De natuur als perfect systeem

permacultuur tuin

Hoera, het is lente! De natuur wordt wakker na een grauwe winter, de zon gaat weer schijnen en overal ontspruit nieuw leven. Alles nodigt uit om naar buiten te gaan. Tijd dus, om te gaan tuinieren. Eén van de methoden om daarbij te gebruiken, is permacultuur. Permacultuur is steeds meer in opkomst de laatste jaren, maar wat is het nu precies?

De natuur als perfect systeem

Permacultuur is een samengesteld begrip van de Latijnse woorden permanens (volhardend) en cultura (huishouden), aldus wikipedia. Een duurzaam ecosysteem eigenlijk. De term permacultuur is gemunt door twee onderzoekers uit Australie; Bill Mollison en David Holmgren. Zij keken naar de natuur en vroegen zich af hoe het allemaal maar vanzelf kon gaan. ‘Al die verscheidenheid, met alles dat door elkaar groeit en toch robuust blijft. Hoe kan dat?’. Ze ontwikkelden een methodologie waaruit tien ontwerpprincipes (zie kader) tevoorschijn kwamen die toepasbaar zijn op elk veerkrachtig systeem. Daarbij voegden ze drie ethische principes; zorg voor de aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen.

Een nieuw begin

Maar het idee van permacultuur is misschien al veel ouder. Bij nederzettingen in zuid amerika van duizend jaar terug zijn sporen gevonden van door inheemse bewoners gecreërde mini-ecosystemen, vertelt Suzanne Luppens. Zij is specialist in het aanleggen van natuurlijke, eetbare tuinen. Voor Suzanne goldt het ontdekken van permacultuur als een nieuw begin. Na haar studie microbiologie ging ze aan de slag als wetenschapper. Werkend bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam realiseerde ze zich dat ze zich niet op haar plek voelde. Per toeval kwam ze in aanraking met het haagse informatie- en educatiecentrum op het gebied van permacultuur ‘gezonde gronden’. Ze begon te werken als vrijwilliger en ontdekte haar roeping toen ze op een dag werd meegenomen naar een tuin. ‘Ik kwam daar en ik zag alleen maar planten die kriskras door elkaar groeiden. Maar toen ik hurkte, bevond ik me ineens tussen alleen maar groen, overal vlogen vlinders en het voelde zo krachtig’. Ze werd zo overweldigd dat ze haar hele leven omgooide. Ze nam les aan de school voor permacultuur van Ishi Crosby en Taco Blom, twee experts op dit gebied en ze is nu specialist in het aanleggen van eetbare tuinen. Soms wordt ze ingehuurd, vaker nog zet ze haar expertise vrijwillig in.
Suzanne Luppens

Iedereen is expert in zijn eigen tuin

Ze heeft meegewerkt aan allerlei grote en kleine projecten binnen Den Haag zoals het eetbaar park en de permacultuur moestuin in Madestein, maar ook het tuinje van de biologische kapper of een tuin voor een particulier. Het bevordert de sociale cohesie binnen een wijk, zegt ze. Iedereen die meehelpt en ook van het resultaat kan profiteren, dat maakt het erg heel leuk om te doen. En daarbij geeft ze ook les of advies. Het werkt namelijk vaak toch niet volgens het boekje: trek die basiskennis in twijfel. Het is geen ideologie, in tegenstelling tot wat sommige  mensen denken. Iedereen maakt zijn eigen permacultuur.

Het begint bij de grond

Wat voor grond heb je en wat voor grond wil je? Als je arme grond hebt, zet je er bijvoorbeeld planten neer die de grond voeden. Je hebt planten die houden van droge grond, arme grond, rijke grond, en ga zo maar door.

Onkruid is een plant waarvan je de functie voor je tuin nog niet herkend hebt

Als je ervaren bent, kan je zo de grond lezen en besluiten wat nodig is zodat de grond uiteindelijk opbrengt wat jij wil. Het gaat allemaal om successie. Eerst heb je de kale grond, dan krijg je de pioniers, het onkruid. Die haal je weg en vervang je met een bladerdek om de pioniers te beletten te groeien, of planten die de bodem voeden. Vervolgens voedt de grond de planten, en de planten voeden de mens.

De tien principes van permacultuur

  1. De juiste plaatsing (van elementen);
  2. Elk element vervult vele functies;
  3. Elke functie wordt gedragen door vele elementen;
  4. Efficiënte energie planning (zone+sector);
  5. De nadruk op biologische/duurzame bronnen;
  6. Energie recycling (op de plek zelf);
  7. Intensief systeem;
  8. Het versnellen van opvolging en evolutie;
  9. Diversiteit;
  10. Het effect van randen/en overgangen.

Van het weekend heb ik allerlei zaden en stekjes gekocht voor een leuke eetbare balkontuin. Nu maar hopen dat het een goede zomer wordt.

Dit artikel is eerder gepubliceerd in het verenigingsblad van Mensa Nederland, ‘HiQuarterly’, jaargang 1, #0 april 2012

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*